و انجام دولت سلاجقه قصيده‌اى گفت . مطلعش اينست : شعر [ چون ] [ 1 ] ملك اتسز بتخت ملك بر آمد * دولت سلجوق و آل او بسر آمد سلطان سنجر بدين سخن از وطواط برنجيد و عازم جنگ اتسز شد و خوارزم محصور كرد . اتسز [ در صلح زد ] [ 2 ] . سلطان سنجر مكرمت فرمود و عذر او بپذيرفت و با خراسان مراجعت كرد . اتسز [ از پيمان بگرديد ] [ 3 ] . و فرمان سلطان خوار داشت . سلطان ديگر باره [ به پيكار او عزم كرد ] [ 4 ] . اتسز بترسيد و اين قطعه انشاء كرد و [ به خدمت سلطان ] [ 5 ] فرستاد : مرا با ملك طاقت جنگ نيست * به صلح ويم [ 6 ] نيز آهنگ نيست ملك شهريار است و [ از شهريار [ 7 ] ] * هزيمت شدن بنده را [ 8 ] ننگ نيست اگر بادپايست خنگ ملك * كميت مرا پاى [ 9 ] هم لنگ نيست بخوارزم آيد به سقسين روم * خداى جهان را جهان تنگ نيست سلطان نيز بجواب اديب صابر را بفرستاد و پيغامهاى شاهانه داد و اتسز را نكوهش كرد كه در حال عجز صلح جستن و در وقت امن عهد شكستن [ صنعت باد سارى باشد نه سيرت شهريارى ] [ 10 ] . هر چند مرا از دشمنى او خوفى نيست ، اما چون در ميانه مسلمانان هلاك [ 11 ] مىشوند ، از خداى تعالى مىترسم . اگر اتسز خود را علف دوزخ نسازد ، [ او را بهتر بود . ] [ 12 ] اتسز را جوابى سزاوار نبود [ 13 ] . از

--> [ 1 ] - در جهانگشا و بتبع آن در كليهء نسخ گزيده اين كلمهء لازم نيامده ولى در جامع التواريخ وجود دارد . [ 2 ] - نسخ : ، او در : ب : با اودم . [ 3 ] - ر : آن پيمان شكست - ف : پيمان شكست ب : از پيمان بگشت . [ 4 ] - نسخ : عزم پيكار او كرد . [ 5 ] - ر : بسلطان - ب : پيش وى ف : به دو . [ 6 ] - ب ، ف : ملك - ق : بجنگ ملك . [ 7 ] - ب ، ر ، ف : شاه جهان . [ 8 ] - ايضا : زومرا . [ 9 ] - ب : دست . [ 10 ] - ب : نه صنعت پادشاهى و نه . [ 11 ] - ر : ناچيز ب : كشته . [ 12 ] - ف ، ب : بهتر باشد . [ 13 ] - ب : چون جوابى بسزا نبود